Şema terapi

Şema testi (şema ölçeği)

Şema Testi, Şema Terapinin kurucusu Jeffrey E. Young tarafından geliştirilmiştir. Testin özgün adı, Young Şema Ölçeği Kısa Form -3’tür.

Yönerge: Aşağıda, kişilerin kendilerini tanımlarken kullandıkları ifadeler sıralanmıştır. Lütfen her bir ifadeyi okuyun ve sizi ne kadar iyi tanımladığına karar verin. Emin olamadığınız sorularda neyin doğru olabileceğinden çok, sizin duygusal olarak ne hissettiğinize dayanarak cevap verin.

Bir kaç soru, anne babanızla ilişkiniz hakkındadır. Eğer biri veya her ikisi şu anda yaşamıyorlarsa, bu soruları o veya onlar hayatta iken ilişkinizi göz önüne alarak cevaplandırın.

1 den 6’ya kadar olan seçeneklerden sizi tanımlayan en yüksek şıkkı seçerek her sorudan önce yer alan boşluğa yazın.

Derecelendirme:

  1. Benim için tamamıyla yanlış
  2. Benim için büyük ölçüde yanlış
  3. Bana uyan tarafı uymayan tarafından biraz fazla
  4. Benim için orta derecede doğru
  5. Benim için çoğunlukla doğru
  6. Beni mükemmel şekilde tanımlıyor

Değerlendirme:

Her bölüm (şema) için, ilgili maddeleri puanlayınız. Bir maddeye en az 1 en fazla 6 puan verebilirsiniz.

İlgili şemanın toplam puanını hesaplayın. Toplam -diyelim ki 25- puanı , soru sayısına -diyelim ki 5- bölün. Çıkan sonuç -bu durumda 5- sizin o şema için test puanınızdır.

Test puanınız ne kadar yüksekse, ilgili şemaya o kadar sahipsiniz demektir. Sonucun 1 olması, o şemaya neredeyse sahip olmadığınızı, sonucun 6 olması, o şemaya -bu teste göre- en yüksek düzeyde sahip olduğunuzu gösterir.


Şema Testi Maddeleri

1- Duygusal Yoksunluk Şeması

1_____ 19_____ 37_____ 55____ 73____ Toplam: _____

1. _____   Bana bakan, benimle zaman geçiren, başıma gelen olaylarla gerçekten ilgilenen kimsem olmadı.

19. _____  Çevremde bana sıcaklık, koruma ve duygusal yakınlık gösteren kimsem yok.

37. _____  Birisi için özel olduğumu hiç hissetmedim.

55. _____  Beni gerçekten dinleyen, anlayan veya benim gerçek ihtiyaçlarım ve duygularımı önemseyen kimsem olmadı.

73. _____  Hayatımda ne yapacağımı bilmediğim zamanlarda uygun bir öneride bulunacak veya beni yönlendirecek kimsem olmadı.

Bakınız: Duygusal yoksunluk şeması nedir?


2- Terk Edilme Şeması

2 _____ 20_____ 38_____ 56 _____ 74_____ Toplam: _____

2. _____  Beni terk edeceklerinden korktuğum için yakın olduğum insanların peşini bırakmam.

20. _____  Diğer insanlara o kadar muhtacım ki onları kaybedeceğim diye çok endişeleniyorum.

38. _____  Yakınlarımın beni terk edeceği ya da ayrılacağından endişe duyarım

56. _____  Önem verdiğim birisinin benden uzaklaştığını sezersem çok kötü hissederim.

74. _____  İnsanların beni terk edeceği endişesiyle bazen onları kendimden uzaklaştırırım.

Bakınız: Terk edilme şeması nedir?


3- Kuşkuculuk Şeması

3_____ 21_____ 39_____ 57_____ 75_____ Toplam:  _____

3. _____  İnsanların beni kullandıklarını hissediyorum

21. _____  İnsanlara karşı tedbiri elden bırakamam yoksa bana kasıtlı olarak zarar vereceklerini hissederim.

39. _____  Herhangi bir anda birileri beni aldatmaya kalkışabilir.

57. _____  Diğer insanların niyetleriyle ilgili oldukça şüpheciyimdir.

75. _____  Genellikle insanların asıl veya art niyetlerini araştırırım.

Bakınız: Kuşkuculuk şeması nedir?


4- Sosyal İzolasyon Şeması

4_____ 22_____ 40_____ 58_____ 76_____ Toplam: _____

4. _____  Uyumsuzum.

22. _____  Temel olarak  diğer insanlardan farklıyım.

40. _____  Bir yere ait değilim, yalnızım.

58. _____  Kendimi diğer insanlara uzak veya kopmuş hissediyorum.

76. _____  Kendimi hep grupların dışında hissederim.

Bakınız: Sosyal izolasyon şeması nedir?


5- Kusurluluk / Utanç Şeması

5_____ 23_____ 41_____ 59_____ 77_____ Toplam: _____

5. _____  Beğendiğim hiçbir erkek/kadın, kusurlarımı görürse beni sevmez.

23. _____  Gerçek beni tanırlarsa beğendiğim hiç kimse bana yakın olmak istemez.

41. _____  Başkalarının sevgisine, ilgisine ve saygısına değer bir insan değilim.

59. _____  Kendimi sevilebilecek biri gibi hissetmiyorum.

77. _____  Kabul edilemeyecek pek çok özelliğim yüzünden insanlara kendimi açamıyorum veya beni tam olarak tanımalarına izin vermiyorum.

Bakınız: Kusurluluk/ utanç şeması nedir?


6- Başarısızlık Şeması

6_____  24_____ 42_____ 60_____ 78_____ Toplam:  _____

6. _____  İş (veya okul) hayatımda neredeyse hiçbir şeyi diğer insanlar kadar iyi yapamıyorum

24. _____  İşleri halletmede son derece yetersizim.

42. _____  İş ve başarı alanlarında birçok insan benden daha yeterli.

60. _____  İş (okul) hayatımda diğer insanlar kadar yetenekli değilim.

78. _____ İş (okul) hayatımda diğer insanlar kadar zeki değilim.

Bakınız: Başarısızlık şeması nedir?


7- Bağımlılık / Yetersizlik Şeması

7_____ 25_____ 43_____ 61_____ 79_____ Toplam: _____

7. _____  Günlük yaşamımı tek başıma idare edebilme becerisine sahip olduğumu hissetmiyorum.

25. _____  Gündelik işlerde kendimi başkalarına bağımlı biri olarak görüyorum.

43. _____  Doğru ile yanlışı birbirinden ayırmakta zorlanırım.

61. _____  Gündelik işler için benim kararlarıma güvenilemez.

79. _____  Ortaya çıkan gündelik sorunları çözebilme konusunda kendime güvenmiyorum.

Bakınız: Bağımlılık şeması nedir?


8- Tehditler Karşısında Dayanıksızlık Şeması

8_____ 26_____ 44_____ 62_____ 80_____ Toplam: _____

8. _____  Kötü bir şey olacağı duygusundan kurtulamıyorum.

26. _____  Her an bir felaket (doğal, adli, mali veya tıbbi) olabilir diye hissediyorum.

44. _____  Fiziksel bir saldırıya uğramaktan endişe duyarım.

62. _____  Tüm paramı kaybedip çok fakir veya zavallı duruma düşmekten endişe duyarım.

80. _____  Bir doktor tarafından herhangi bir ciddi hastalık bulunmamasına rağmen bende ciddi bir hastalığın gelişmekte olduğu endişesine kapılıyorum.

Bakınız: Dayanıksızlık şeması nedir?


9- İç İçelik / Gelişmemiş Benlik Şeması

9_____ 27_____ 45_____ 63_____ 81_____ Toplam: _____

9. _____  Anne babamdan ayrılmayı, bağımsız hareket edebilmeyi, yaşıtlarım kadar, başaramadım.

27. _____  Annem, babam ve ben birbirimizin hayatı ve sorunlarıyla aşırı ilgili olmaya eğilimliyiz.

45. _____  Annem, babam ve ben özel hayatımız birbirimizden saklarsak, birbirimizi aldatmış hisseder veya suçluluk duyarız.

63. _____  Çoğunlukla annem ve babamın benimle iç içe yaşadığını  hissediyorum-Benim kendime ait bir    hayatım yok.

81. _____  Sık sık annemden babamdan ya da eşimden ayrı bir kimliğimin olmadığını  hissediyorum.

Bakınız: İç içelik şeması nedir?


10- Boyun Eğicilik Şeması

10_____ 28_____ 46_____ 64_____ 82_____ Toplam: _____

10. _____  Eğer istediğimi yaparsam, başımı derde sokarım diye düşünürüm.

28. _____  Diğer insanların isteklerine uymaktan başka yolum yokmuş gibi hissediyorum; eğer böyle yapmazsam bir şekilde beni reddederler veya intikam alırlar.

46. _____  İlişkilerimde, diğer kişinin yönlendirici olmasına izin veririm.

64. _____ Kendim için ne istediğimi bilmediğim için daima benim adıma diğer insanların karar vermesine izin veririm.

82. _____  Haklarıma saygı duyulmasını ve duygularımın hesaba katılmasını istemekte çok zorlanıyorum.


11- Kendini Feda Şeması

11_____ 29_____ 47_____ 65_____ 83_____ Toplam: _____

11. _____  Genellikle yakınlarıma ilgi gösteren ve bakan ben olurum.

29. _____  Başkalarını kendimden daha fazla düşündüğüm için ben iyi bir insanım.

47. _____  Yakınlarımla o kadar meşgulüm ki kendime çok az zaman kalıyor.

65. _____  Ben hep başkalarının sorunlarını dinleyen kişi oldum.

83. _____  Başkaları beni, diğerleri için çok, kendim için az şey yapan biri olarak görüyorlar.


12- Duyguları Bastırma Şeması

12_____ 30_____ 48_____ 66_____ 84_____ Toplam: _____

12. _____  Olumlu duygularımı diğerlerine göstermekten utanırım (sevdiğimi, önemsediğimi göstermek gibi).

30. _____  Duygularımı diğerlerine açmayı utanç verici bulurum.

48. _____  İnsanlarla beraberken içten ve cana yakın olmak benim için zordur.

66. _____  Kendimi o kadar kontrol ederim ki insanlar beni duygusuz veya hissiz bulurlar.

84. _____  Diğerleri beni duygusal olarak soğuk bulurlar.


13- Yüksek Standartlar Şeması

13_____ 31_____ 49_____ 67_____ 85_____ Toplam: _____

13. _____  Yaptığım çoğu şeyde en iyi olmalıyım; ikinci olmayı kabullenemem.

31. _____  En iyisini yapmalıyım, “yeterince iyi” ile yetinemem.

49. _____  Tüm sorumluluklarımı yerine getirmek zorundayım.

67. _____  Başarmak ve bir şeyler yapmak için sürekli bir baskı altındayım.

85. _____  Kendimi sorumluluktan kolayca sıyıramıyorum veya hatalarım için gerekçe bulamıyorum.

14- Haklılık Şeması

14_____ 32_____ 50_____ 68_____ 86_____ Toplam: _____

14. _____  Diğer insanlardan bir şeyler istediğimde bana “hayır” denilmesini  çok zor kabullenirim.

32. _____  Ben özel biriyim ve diğer insanlar için konulmuş olan kısıtlamaları veya sınırları kabul etmek zorunda değilim.

50. _____  İstediğimi yapmaktan alıkonulmaktan veya kısıtlanmaktan nefret ederim.

68. _____  Diğer insanların uyduğu kurallara ve geleneklere uymak zorunda olmadığımı hissediyorum.

86. _____  Benim yaptıklarımın, diğer insanların katkılarından daha önemli olduğunu hissediyorum.


15- Yetersiz Özdenetim Şeması

15_____ 33_____ 51_____ 69_____ 87_____ Toplam: _____

15. _____  Kendimi sıradan ve sıkıcı işleri yapmaya  zorlayamam.

33. _____  Eğer  hedefime ulaşamazsam kolaylıkla yılgınlığa düşer ve vazgeçerim.

51. _____  Uzun vadeli amaçlara ulaşabilmek için şu andaki zevklerimden fedakarlık etmekte  zorlanırım

69. _____  Benim yararıma olduğunu bilsem bile hoşuma gitmeyen şeyleri yapmaya kendimi zorlayamam.

87. _____  Kararlarıma nadiren sadık kalabilirim.


16- Onay Arayıcılık Şeması

16_____ 34_____ 52_____ 70 _____ 88_____ Toplam: _____

16. _____  Paramın olması ve önemli insanlar tanıyor olmak beni değerli yapar.

34. _____  Başkalarının da  farkında olduğu başarılar benim için en değerlisidir.

52. _____  Başkalarından yoğun bir ilgi görmezsem kendimi daha az önemli hissederim.

70. _____  Bir toplantıda fikrimi söylediğimde veya bir topluluğa tanıtıldığımda onaylanılmayı ve takdir görmeyi isterim.

88. _____  Bir dolu övgü ve iltifat almam kendimi değerli birisi olarak hissetmemi sağlar.


17- Karamsarlık Şeması

17_____ 35_____ 53_____ 71_____ 89_____ Toplam: _____

17. _____  Her şey yolunda gidiyor görünse bile, bunun bozulacağını hissederim.

35. _____  İyi bir şey olursa, bunu kötü bir şeyin izleyeceğinden endişe ederim.

53. _____  Yeterince dikkatli olmazsanız, neredeyse her zaman bir şeyler ters gider.

71. _____  Ne kadar çok çalışırsam çalışayım, maddi olarak iflas edeceğimden ve neredeyse her şeyimi kaybedeceğimden endişe ederim.

89. _____  Yanlış bir kararın bir felakete yol açabileceğinden endişe ederim.


18- Cezalandırılma Şeması

18_____ 36_____ 54_____ 72_____ 90_____ Toplam: _____

18. _____  Eğer bir yanlış yaparsam, cezalandırılmayı hakkederim.

36. _____  Eğer yanlış yaparsam, bunun özrü yoktur.

54. _____  Eğer işimi doğru yapmazsam sonuçlara katlanmam gerekir.

72. _____  Neden yanlış yaptığımın önemi yoktur; eğer hata yaptıysam sonucuna da katlanmam gerekir.

90. _____  Ben cezalandırılmayı hak eden kötü bir insanım.


Şema Ölçeğini mobil uygulama üzerinden uygulamak için şu linke tıklayabilirsiniz.

Kaynak: Soygüt, G., Karaosmanoğlu, A. ve Çakır, Z. (2009). Erken Dönem Uyumsuz Şemaların Değerlendirilmesi: Young Şema Ölçeği Kısa Form-3’ün Psikometrik Özelliklerine İlişkin Bir İnceleme. Türk Psikiyatri Dergisi, 20 (1), 75-84.

Yorum yapın